(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 069

॥ శ్రీః ॥
3.69. అధ్యాయః 069
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
ఋతుపర్ణేన దమయంతీస్వయంవరాయ బాహుకం సారత్యేనియోజ్య వార్ష్ణేయేన సహ విదర్భాన్ప్రతి ప్రస్థానం ॥ 1 ॥
వార్ష్ణేయేన బాహుకే సారథ్యకౌశలేన నలత్వసంభావనా ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

బృహదశ్వ ఉవాచ। 3-69-0x(1950)(18535)
శ్రుత్వా వచః సుదేవస్య ఋతుపర్ణో నరాధిపః।
`సారథీన్స సమానీయ వార్ష్ణేయప్రభృతీన్నృపః।
కథయామాస యద్వృత్తం బ్రాహ్మణేన శ్రుతం తథా ॥ 3-69-1(18536)
బాహుకం చ సమాహూయ దమయంత్యాః స్వయంవరం'।
సాంత్యఞ్శ్ర్లక్ష్ణయా వాచా బాహుకం ప్రత్యభాషత ॥ 3-69-2(18537)
విదర్భాన్యాతుమిచ్ఛామి దమయంత్యాః స్వయంవరం।
ఏకాహ్నా హయతత్త్వజ్ఞ మన్యసే యది బాహుక ॥ 3-69-3(18538)
ఏవముక్తస్య కౌంతేయ తేన రాజ్ఞా నలస్య హ।
వ్యదీర్యత మనో దుఃఖాత్ప్రదధ్యౌ చ మహామనాః ॥ 3-69-4(18539)
దమయంతీ భవేదేవం కింను దుఃఖేన మోహితా।
అస్మదర్థే భవేద్బాఽయముపాయశ్చింతితో మహాన్ ॥ 3-69-5(18540)
నృశంసం బత వైదర్భీ కర్తుకామా తపస్వినీ।
యయా క్షుద్రేణ నికృతాకృపణా పాపబుద్ధినా।
స్త్రీస్వభావశ్చలో లోకే మమ దోషశ్చ దారుణః ॥ 3-69-6(18541)
మమ శోకేన సంవిగ్నా నైరాశ్యాత్తనుమధ్యమా।
నైవం సా కర్హిచిత్కుర్యాత్సాపత్యా చ విశేషతః ॥ 3-69-7(18542)
యదత్ర సత్యం వాఽసత్యం గత్వా వేత్స్యామి నిశ్చయం।
ఋతుపర్ణస్య వై కామమాత్మార్థం చ కరోంయహం ॥ 3-69-8(18543)
ఇతి నిశ్చిత్య మనసా బాహుకో దీనమానసః।
కృతాలురువాచేదమృతుపర్ణం జనాధిపం ॥ 3-69-9(18544)
ప్రతిజానామి తే వాక్యం గమిష్యామి నరాధిప।
ఏకాహ్నా పురుషవ్యాఘ్ర విదర్భనగరీం నృప।
`తత్రాదిత్యోదయే కాలే శ్వో విదర్భాన్గమిష్యసి ॥ 3-69-10(18545)
ఏవముక్తోఽబ్రవీద్రాజా బాహుకం ప్రహసన్నివ।
కిం తే కామం కరోంయద్య తుష్టోఽస్మి తవ బాహుక ॥ 3-69-11(18546)
బాహుక ఉవాచ। 3-69-12x(1951)
యావద్యానమిదం సజ్జమృతుపర్ణ కరోంయహం' ॥ 3-69-12(18547)
తతః పరీక్షామశ్వానాం చక్రే రాజన్స బాహుకః।
అశ్వశాలాముపాగంయ భాగస్వరినృపాజ్ఞయా ॥ 3-69-13(18548)
స త్వర్యమాణో బహుశ ఋతుపర్ణన బాహుకః।
అశ్వాంజిజ్ఞాసమానో వై విచార్య చ పునఃపునః।
అధ్యగచ్ఛత్కృశానశ్వాన్సమర్థానధ్వని క్షమాన్ ॥ 3-69-14(18549)
తేజోబలసమాయుక్తాన్కులశీలసమన్వితాన్।
వర్జితాఁల్లక్షణైర్హీనైః పృథుప్రోథాన్మహాహనూన్ ॥ 3-69-15(18550)
శుద్ధాందశభిరావర్తైః సింధుజాన్వాతరంహసః।
`దృశ్యమానాన్కృశానంగైర్జవేనాప్రతిమాన్పథి' ॥ 3-69-16(18551)
తాందృష్ట్వా దుర్బలాన్నాజా ప్రాహ కోపసమన్వితః।
కిమిదం ప్రార్థితం కర్తుం ప్రలబ్ధవ్యా న తే వచం ॥ 3-69-17(18552)
కథమల్పబలప్రాణా వక్ష్యంతీమే హయా రథం।
మహానధ్వా స చైకాహ్నా గంతవ్యః కథమీదృశైః ॥ 3-69-18(18553)
బాహుక ఉవాచ। 3-69-19x(1952)
[ఏకో లలాటే ద్వే మూర్ధ్ని ద్వౌద్వౌ పార్శ్వోపపార్శ్వయోః।
ద్వౌద్వౌ వక్షసి విజ్ఞైర్యౌ ప్రయాణే చైక ఏవ తు ॥] 3-69-19(18554)
ఏతే హయా గమిష్యంతి విదర్భాన్నాత్ర సంశయః।
యానన్యాన్మన్యసే రాజన్బ్రూహి తాన్యోజయామితే ॥ 3-69-20(18555)
ఋతుపర్ణ ఉవాచ। 3-69-21x(1953)
త్వమేవ హయతత్త్వజ్ఞః కుశలో హ్యసి బాహుక।
యాన్మన్యసే సమర్థాస్త్వం క్షిప్రం తానేవ యోజయ ॥ 3-69-21(18556)
తతః సదశ్వాంశ్చతురః కులశీలసమన్వితాన్।
యోజయామాస కుశలో జవయుక్తాన్రథే నలః ॥ 3-69-22(18557)
తతో యుక్తం రథం రాజా సమారోహత్త్వరాన్వితః।
అథ పర్యపతన్భూమౌ జానుభిస్తే హయోత్తమాః ॥ 3-69-23(18558)
తతో నరవరః శ్రీమాన్నలో రాజా విశాంపతే।
సాంత్వయామాస తానశ్వాంస్తేజోబలసమన్వితాన్ ॥ 3-69-24(18559)
రశ్మిభిశ్చ సముద్యంయ నలో యాతుమియేష సః।
సూతమారోప్య వార్ష్ణేయం జవమాస్థాయ వై పరం ॥ 3-69-25(18560)
తే చోద్యమానా విధివద్బాహుకేన హయోత్తమాః।
సముత్పేతురివాకాశం రథినం మోహయంతి చ ॥ 3-69-26(18561)
తథా తు దృష్ట్వా తానశ్వాన్వహతో వాతరంహసః।
అయోధ్యాధిపతిః శ్రీమాన్విస్మయం పరమం యయౌ ॥ 3-69-27(18562)
రథఘోషం తు తం శ్రుత్వా హయసంగ్రహణం చ తత్।
వార్ష్ణేయశ్చింతయామాస బాహుకస్య హయజ్ఞతాం ॥ 3-69-28(18563)
కింను స్యాన్మాతలిరయం దేవరాజస్య సారథిః।
తథా తల్లక్షణం వీరే బాహుకే దృశ్యతే మహత్ ॥ 3-69-29(18564)
శాలిహోత్రోఽథ కింతు స్యాద్ధయానాం కులతత్త్వవిత్।
మానుపం సమనుప్రాప్తో వపుః పరమశోభనం ॥ 3-69-30(18565)
ఉతాహోస్విద్భవేద్రాజా నలః పరపురంజయః।
సోయం నృపతిరాయాత ఇత్యేవం సమచింతయత్ ॥ 3-69-31(18566)
అథవాఽయంనలాత్ప్రాప్తో విద్యాం తామేవ బాహుకః।
తుల్యం హి లక్షయే జ్ఞానం బాహుకస్య నలస్య చ ॥ 3-69-32(18567)
అపిచేదం వయస్తుల్యం బాహుకస్య నలస్య చ।
నాయం నలో మహావీర్యస్తద్విద్యశ్చ భవిష్యతి ॥ 3-69-33(18568)
ప్రచ్ఛన్నా హి మహాత్మానశ్చరంతి పృథివీమిమాం।
దైవేన విధినా యుక్తాః శాస్త్రోక్తైశ్చ నిరూపణైః ॥ 3-69-34(18569)
భవేన్న మతిభేదో మే గాత్రవైరూప్యతా ప్రతి।
ప్రమాణాత్పరిహీనస్తు భవేదితి మతిర్మమ ॥ 3-69-35(18570)
వయఃప్రమాణం తత్తుల్యం రూపేణ తు విపర్యయః।
నలం సర్వగుణైర్యుక్తం మన్యే బాహుకమంతతః ॥ 3-69-36(18571)
ఏవం విచార్య బహుశో వార్ష్ణోయః పర్యచింతయత్।
హృదయేన మహారాజ పుణ్యశ్లోకస్య సారథిః ॥ 3-69-37(18572)
ఋతుపర్ణశ్చ రాజేనద్రో బాహుకస్య హయజ్ఞతాం।
చింతయన్ముముదే రాజా సహవార్ష్ణేయసారథిః ॥ 3-69-38(18573)
ఐకాగ్ర్యం చ తథోత్సాహం హయసంగ్రహణం చ తత్।
కౌశలం చాపి సంప్రేక్ష్య పరాం సుదమవాప హ ॥ 3-69-39(18574)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి నలోపాఖ్యానపర్వణి ఏకోనసప్తతితమోఽధ్యాయః ॥ 69 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-69-7 సాపత్యా అపత్యసహితా ॥
3-69-15 ప్రోథం నాసికా।
హనుః అధరం ముఖఫలకం ॥
3-69-16 సింధుజాన్ సింధుదేశజాన్ ॥
3-69-18 బలం భారసహిష్ణుతా। ప్రాణో వేగవత్తా।
వక్ష్యంతి వహ్నం కరిష్యంతి ॥
3-69-19 ప్రయాణే పృష్ఠభాగే ॥
3-69-30 శాలిహోత్రః అశ్వశాస్త్రప్రణేతా ఆచార్యః ॥
3-69-34 విధినా యుక్తాః సంయుక్తాశ్చ విరూపణైరితి క. పాఠః ॥
3-69-35 భవేత్తు మతిభేదో మే ఇతి క. పాఠః ॥
3-69-36 అంతతః నిర్ణయేన ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.